KÖY ENSTİTÜLERİ

KÖY ENSTİTÜLERİ

USTAYA SAYGI, İSMAİL HAKKI TONGUÇ
Bu haber 2016-12-11 04:21:16 eklenmiş ve 877 kez görüntülenmiştir.

USTAYA SAYGI


DEVRİMCİ EĞİTİM KÖY ENSTİTÜLERİ

Karayağız bir delikanlı, Silistreˋden İstanbulˋa eğitim ışığını bulmak için çıktı yola. Burada çok büyük sıkıntılar çekti. Yılmadı, pes etmedi, kararlıydı, başarmak istiyordu. Yıl 1914ˋtü. O dönemde eğitim hakkının olduğuna inanıyordu. Her şeyi göze aldı ve zamanın şartlarında hiç görülmemiş bir şekilde dönemin milli eğitim bakanının karşısına dikildi. Gözlerinden ışık saçarak “ben köylüyüm, ben okumak istiyorum” dedi. Şimdinin sadakacı bakanları gibi cebine para koymaya çalışmadı karşısındaki. Vurdum duymaz bakanlara denk gelmemişti. Karşısındaki bakan, Maarif Nazırı  Şükrü Beyˋdi. Delikanlının gözlerindeki parıltıyı gördü ve vatan toprağını ışıtması için ciddi gayret gösterdi. Delikanlıyı önce Kastamonu Muallim Mektebine parasız, yatılı olarak gönderdi. Okulu bitirdikten sonra Almanyaˋya üst öğrenim için gönderidi.

Döndüğünde gözlerindeki ışık hiç sönmemişti. “Canlandırılacak köy” kavramını geliştirmiş, kendi çocukluğunda çektiği sıkıntıları memleketin çocukları çekmesin diye, eğitimde büyük bir devrim yaptı. Devrimci Eğitim Köy Enstitüleriˋnin kurulmasında öncülük etti büyük bir cesaretle.

 

Büyük Usta İsmail Hakkı Tonguç. 

Türk Eğitim Bilimci, Köy Enstitüleriˋnin mimarı, İlköğretim Genel Müdürü. 

Bütün hayatını eğitime adadı. Sayısız görevlerde, mevkilerde bulundu. Tek derdi Anadoluˋnun en ucra köyünde bir ışık olmaktı. ve bunu fazlasıyla başardı. 

Dönemin kültür bakanına; delikanlılığında Maarif Nazırıˋna gözlerinde ışık saçarak baktığı gibi, bu sefer Kültür Bakanı Saffet Arıkanˋa baktı. Uzun süre üzerinde çalıştığı Köy Enstitüleriˋnin temelini oluşturacak raporu sundu. Köy Enstitülerinin ilk aşaması olan ilk eğitmen kursunu Eskişehirˋin Mahmudiye ilçesinde açtı. Bu kurslarda altı aylık bir eğitimle, askerliğini çavuş olarak yapmış okuma yazma bilen delikanlılar eğitmen olarak ders aldı. Ardından kendi köylerinde öğretmenlik yapmaya başladılar.

Büyük usta Hasan Ali Yücel Milli Eğitim Bakanı olduktan sonra İsmail Hakkı Tonguç asaleten İlköğretim Genel Müdürlüğüne atandı. İki büyük usta, tarih sayfasında aynı dönemde. İkiside çağdaş eğitimin sönmez meşalesi. İki büyük ustanın tarihimize sığamayacak kadar büyük yerleri vardır. 

Köy enstitüleri sadece Türkiyeˋde bulunan bir eğitim sistemiydi.

O dönemde memlekette okulsuzluk, öğretmensizlik gerçeği can yakıyordu. Cumhurbaşkanımız İsmet İnönü sayesinde kurulan Köy Enstitüleri bu büyük yaraya merhem olacaktı. Bu okullarda yetişen zeki gençler, Anadoluˋnun ücra köylerine öğretmen olarak heyecanla giderler. Fakat bu bildiğimiz öğretmenlik değildir. Bu okulda ustalık öğretilirdi. Bir öğretmen düşünün ki elinde malası duvar örüyor, harç karıyor, ağaç dikiyor. bunlar planlı, programlı işliyor. ihtiyaç ne ise ona ağırlık veriliyor.

 

“iş için, iş içinde, işle eğitim.

Bu eğitim sistemi aynı zamanda köylüyü de eğitiyor, bilgilendiriyordu. Nüfusun yüzde 81ˋi köylerde yaşıyordu. Ulusal gelirin büyük bir bölümü topraktan sağlanıyordu. Burada önemli olan bir konu da köylü istismarı. Bilinçlenmemiş köylüyü kurnaz toprak ağaları ve onun gibiler köylünün cahilliğinden faydalanıyorlardı. Ücretsiz çalıştırarak köylünün üzerinden zengin oluyorlardı. Enstitülerde yetiştirilenlerin köylere gönderileceği yıl 1945ˋte toprak kanunu çıkarılıyor. Böylece halk çalıştıkları toprakların sahibi oluyordu. 

Görüşmelerde Cumhurbaşkanımız İsmet İnönü, İsmail Hakkı Tonguçˋtan Enstitü sayısının 40ˋa çıkarılmasını, 200.000 tarım teknisyeni yetiştirilmesini istemişti.

Her Enstitü, ürettikleriyle bin kişilik bir toplumun beslenme, giyinme, barınma gibi temel ihtiyaçlarını kendi karşılayabilecek bir işletme halini alıyordu. Kendi kendini yöneten çağdaş bir yaşama birimi olarak gelişiyordu.

 SPONSOR FİRMAMIZI ZİYARET EDİNİZ


Öğretmen ve köye yarayışlı meslek erbabı yetiştirilmeye öncelik verilmişti.

Merkezden değil o bölgede yaşayanların, o coğrafyanın ihtiyaçlarına göre eğitim veriliyordu. 

Öğretmen sayısı 6000ˋden 26000'e, okul sayısı 5000ˋden 17000ˋe çıkarılmış oldu bu eşsiz çabayla. Bu ülkenin ustaları hiç durmadan çalışmış ve gözleri parlayan öğrenci sayısı 380000ˋ den 1,5 milyon haline gelmişti. Küçük köyler için 9000 eğitmen, 600 köy sağlıkçısı yetiştirildi. 

Çifteler Köy Enstitüsüˋnde 1945ˋin ilk altı ayında okunan kitap sayısı 7000ˋdir. Şimdi iyi dinleyin; Enstitülerini bitirip köylerine gidecek öğretmenlere üretim araçlarıyla birlikte 100-150 kitaptan oluşan bir de kitaplık verilmektedir. E bu kadar okuyunca, Köy Enstitüsü açık hava tiyatrosunda sahnelenen oyunlarda olmazsa olmazları. Öğrencilerin yazdığı “Bizim köy”, Plautusˋun “Çömlek”, Gogolˋun “Bir evlenme”, Molierˋin “Cimri”, Shakespeareˋi hiç unuturlar mı Anadolu Gençleri “Bir yaz gecesi rüyası” adlı oyunlarını sahne alıyorlardı. Bu liste çok uzun, varın gerisini siz düşünün.

Dönemin gericilerinden bir vekil, Cumhurbaşkanımız İsmet İnönüˋye “bütün köylüler böyle uyanırsa halimiz nicolur” demişti. O dönem kızlı - erkekli tartışması daha başlamamıştı. Arkadaşlar o kadar da gerici değillerdi o zaman.

İsmail Hakkı Tonguçˋun “canlandırılacak köy, köy enstitüsü” çabası bugün hala hayranlıkla anılıyorsa, gözlerimizde büyük ustanın ışığını taşıyoruz demektir.

Bugün etrafımız biraz kararsa da bu ışığı taşıyanları görüyoruz, birbirimizi tanıyoruz o bakışımızda. Otobüste, markette, okulda, her yerde görüyoruz o ışıltılı bakışı.

 

Not: Köy Enstitüleri için kaynak aramaya sahafa gittiğimde Gönen Köy Enstitüsü Kitaplığıˋna ait demirbaş, 269 sıra nolu, damgalı, Şark-İslam Klasikleri: 9  1945 yılı basılmış “Lamiyet Al-Acem” tercümesini buldum. Ailesinde veya çevresindeki büyüklerden köy enstitülerinin herhangi birinde bulunmuş dede-nineleriniz varsa bu kitabı kendilerine hediye edeceğim. Maziyi hatırlayıp, tebessüm etmeleri için. Bir adet olduğu için bana ilk ulaşana vermek zorundayım.

 

Bir sonraki “USTAYA SAYGI” Köşesinde görüşmek üzere

 

Ustalara saygılar.

Özhan Ulaş

Yazar Twitter Link : twitter.com/TCOzhan1 


ETİKETLER : Köy enstitüleri Özhan ulaş İsmail hakkı Tonguç köşe yazısı Sözcü cumhuriyet Atatürk Türkiye Son dakika haberleri en iyi köşe yazarı twitter kod 2016 yeşeren kalem kitap okumanın faydaları @OduncuTimi
Yorumlar
Adınız :
E-Mail :
Başlık :
Yorumunuz :
Güvenlik :
Değiştir  
Toplam 0 yorum. Tüm yorumları okumak için tıklayın.
Diğer USTAYA SAYGI haberleri

Yazarlar

En çok okunanlar

E-Mail Bülten Kaydı
Arşiv Arama
- -
Yeşeren Kalem
Anket
En Güzel Yeşeren Kalem Tohumu Hangisi?
Akşam Sefası Tohumu
Kahkaha Çiçeği Tohumu
Fesleğen Tohumu
Roka Tohumu
Sarmaşık Tohumu
Yeşeren Kalem
© Copyright 2017 OduncuTimi®. Tüm hakları saklıdır. Bu site Oduncu Timi haber yazılımı alt yapısı ile yapılmıştır.
GÜNDEM
SPOR
SİYASET
EĞİTİM
DÜNYA